|
Johan Heinrich (Joop) Doderer (Velsen, 28 augustus 1921 - Roelofarendsveen, 22 september 2005) was een Nederlands acteur die grote bekendheid kreeg als de zwerver Swiebertje in de gelijknamige televisieserie die twintig jaar door de NCRV werd uitgezonden.
Doderer werd geboren in een remonstrants gezin als zoon van een onderwijzer. Hij volgde de HBS in Amsterdam, kreeg toneellessen van Johan Schmidtz en zakte vervolgens voor zijn toelatingsexamen voor de Amsterdamse Toneelschool. De legendarische Cor van der Lugt Melsert nam Doderer aan als voluntair bij het Nederlandsch Toneel, waar hij debuteerde in Warenar. Om de kost te verdienen werkte Doderer overdag als melkrijder en krantenbezorger, en bij de PTT. Zijn eerste echte rol kreeg Doderer in oktober 1941 in Madame Bovary als de apothekersassistent Justin. Tien dagen voor de première verving hij Fons Rademakers, die keelontsteking had gekregen. In 1942 moest hij zich echter aanmelden bij de Kultuurkamer. Doderer weigerde. Hij dook onder in Stompetoren, waardoor voorlopig een eind kwam aan zijn toneelcarrière.
Na de oorlog speelde Doderer in veel kluchten en was hij in radioprogramma's te horen. Hij werd in 1953 ontdekt door Wim Sonneveld. Doderer maakte jarenlang deel uit van diens cabaret en kreeg vanaf 1958 landelijke bekendheid. Hier leerde hij ook zijn echtgenote Conny Stuart kennen. Het huwelijk zou slechts enkele jaren stand houden. Uit zijn tweede huwelijk had Doderer een dochter. Op zijn 52ste trouwde Doderer voor de derde keer, ditmaal met de 21-jarige Esther. Met haar kreeg hij twee kinderen.
Van 1955 tot 1975 was Doderer op televisie te zien als Swiebertje. De eerste aflevering werd op 20 april 1955 uitgezonden, en de laatste, waarin Swiebertje naar Canada vertrok, op 25 april 1975. In 2001 beloonden de Nederlandse televisiekijkers deze NCRV-serie met de eenmalige Signaal-prijs voor het beste televisieprogramma van de afgelopen vijftig jaar. Vanaf 2002 werden afleveringen van de serie uitgebracht op video en dvd. Bij de presentatie van de eerste dvd-box onthulde Doderer in 2003 een borstbeeld van Swiebertje; een geschenk van de NCRV en Bridge Entertainment Group, de maatschappij die de dvd's uitbracht. Doderer en zijn goede vriend en manager Henk Bos kregen allebei een replica van het beeld.
Hoewel hij in de loop der jaren steeds meer door zijn rol als Swiebertje dreigde te worden overvleugeld (Swiebertje-effect), werkte Doderer mee aan tientallen radio- en televisieprogramma's, theatervoorstellingen als My Fair Lady (als Alfred Doolittle), en zowel Nederlandstalige als Engelstalige films. Met name tussen 1975 en 1979 was hij in het Verenigd Koninkrijk actief. Aan het eind van zijn loopbaan speelde hij nog een aantal serieuze rollen, o.a. bij Het Zuidelijk Toneel onder regie van de Vlaamse regisseur Ivo Van Hove.
Doderer overleed op 84-jarige leeftijd in een verpleeghuis in zijn woonplaats Roelofarendsveen aan hartfalen. Op 29 september 2005 werd hij begraven op de Amsterdamse begraafplaats Zorgvlied. Henk Bos stond daarna zijn replica van het borstbeeld af, liet het verzwaren en in 2006 werd het beeld geplaatst op het graf van Doderer.
Joop Doderer was Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
|
